Cholesterol
Onderwerpen:
1. Wat is cholesterol?
2. Wat zijn de oorzaken van een te hoog cholesterolgehalte?
3. Wat is een ideaal cholesterolgehalte in je bloed?
1. Wat is cholesterol?
Cholesterol is een vetachtige stof die ons lichaam zelf maakt. Maar we krijgen cholesterol ook via de voeding
binnen. Ons lichaam kan niet buiten cholesterol, deze stof vervult allerlei belangrijke functies. Zo is
cholesterol een bouwstof van hersen- en zenuwweefsel en geslachtshormonen. Ook speelt cholesterol een rol bij de
vorming van vitamine D met behulp van zonlicht op de huid en is de stof een bouwsteen van galzure zouten, die de
vetten in het spijsverteringskanaal helpen te verteren.
Het lichaam maakt zelf verschillende soorten cholesterol
aan in de lever: de gunstige en ongunstige soort cholesterol. 'Slechte' cholesterol = LDL-cholesterol; deze
cholesterol kan zich gemakkelijk in de wanden van slagaders nestelen en zo een vernauwing veroorzaken. Op den
duur kan dit leiden tot een volledige verstopping van het bloedvat met als gevolg een beroerte of hartinfarct.
'Goede' cholesterol = HDL-cholesterol; deze cholesterol voert het teveel aan cholesterol juist af naar de lever.
De lever zorgt ervoor dat deze slechte cholesterol via de ontlasting wordt uitgescheiden. Een
HDL-cholesterolgehalte dat lager is dan 0,9 mmol/liter, is aan de lage kant, terwijl het HDL-gehalte zelden hoger
is dan 2,0 mmol/liter. Sporten verhoogt het HDL-gehalte.
2. Wat zijn de oorzaken van een te hoog cholesterolgehalte?
Normaal gesproken maakt het lichaam precies voldoende cholesterol aan. Zonder cholesterol kan je lichaam niet
goed functioneren.
Maar een teveel eraan in je lichaam is schadelijk.
Er bestaat een duidelijk verband tussen eet- en leefgewoonten en het cholesterolgehalte in het bloed. Factoren
die het cholesterolgehalte in je bloed kunnen verhogen zijn:
- overgewicht
- voeding, teveel verzadigd vet en transvet
- te weinig lichaamsbeweging
- meer dan 3 alcoholconsumpties per dag
- maximaal 300 mg cholesterol per dag
Daarnaast spelen erfelijke factoren een rol; ongeveer 1% van de Nederlanders heeft op erfelijke basis een te
hoog cholesterolgehalte.
Transvetzuren
Transvetzuren verhogen sterk het LDL-cholesterol en hebben nauwwelijks invloed op het gehalte aan triglyceriden
of HDL-cholesterol. Transvetzuren zijn daarom nog 'slechter' dan verzadigde vetzuren.
Alcohol
Het is belangrijk om matig te zijn met alcohol in verband met het risico op hartfalen. Dat betekent maximaal
twee tot drie alcoholhoudende consumpties per dag, maximaal vijf dagen per week.
Cholesterol
Vroeger dacht men dat een te hoog cholesterolgehalte in je bloed werd veroorzaakt door het eten van veel
cholesterolrijke voedingsmiddelen zoals eierdooier, orgaanvlees (lever, nier, hersenen, zwezerik), garnalen,
mosselen, hom, kuit, slagroom en roomboter. Tegenwoordig weten we dat dit slechts een (beperkte) invloed heeft
op het cholesterolgehalte in het bloed. Daarom wordt aanbevolen de hoeveelheid cholesterol in de voeding te
beperken tot maximaal 300 mg per dag.
3. Wat is een ideaal cholesterolgehalte in je bloed?
Het ideale totaal cholesterolgehalte in je bloed is lager dan 5 mmol/liter.
Bij hogere waarden zal de voeding moeten worden aangepast en afhankelijk van andere omstandigheden kan medicatie
en/of nader onderzoek nodig zijn.
Extra informatie hierover vind je op de LIGA-home pagina onder Voeding & Gezondheid bij het onderwerp 'aangepaste
voeding bij te hoog cholesterol'.
Bron:
- Handboek Dieetbehandelingsrichtlijnen, Elsevier Gezondheidszorg, Maarssen.
- CBO rapport 1998 consensus cholesterol
- Voedingsnormen energie, eiwitten, vetten en verteerbare koolhydraten. Rapport Gezondheidsraad 2001/19.
- Te hoog cholesterol, De Nederlandse Hartstichting, Den Haag.
- ABC-cholesterol, Academic Journals, Doesburg
- Meest gestelde vragen en antwoorden over MVO-producten, Voorlichtingsbureau Margarine, Vetten & Olien, Rijswijk.
