Wat zijn vitamines?

Vitamine betekent 'levensstof'. Vitamines hebben een regelende functie. Ze zorgen ervoor dat alles in het lichaam loopt zoals het lopen moet. Een goede stofwisseling beschermt tegen infecties en ziekten. Vitamines worden aangeduid met een letter van het alfabet (A tot en met K) maar hebben ook een scheikundige naam. Bijvoorbeeld vitamine A = retinol, vitamine C = ascorbinezuur, vitamine B2 = riboflavine.

In water- en in vet oplosbare vitamines

Je hebt twee groepen vitamines:

in vet oplosbare vitamines: vitamine A, D, E en K
in water oplosbare vitamines: B-vitamines en vitamine C

Als je met je voeding te veel van de vet oplosbare vitamines inneemt, worden zij opgeslagen in je lichaam, te weten in je lever en in je vetweefsel. Een teveel hieraan kan schadelijk zijn. Het teveel aan de vitamines die in water worden opgelost, plas je vanzelf weer uit. Je moet deze vitamines ook elke dag opnieuw weer met je voeding innemen.

Onderwerpen:

1. In vet oplosbare vitamines; vitamine A, D, E en K

Welke voedingsmiddelen zijn rijk aan deze vitamines?
Wat is de functie van deze vitamines?
Wat zijn de verschijnselen bij een tekort aan deze vitamines?

2. In water oplosbare vitamines; vitamine B1, B2, B3, B5, B6, biotine, B11, B12 en vitamine C

Welke voedingsmiddelen zijn rijk aan deze vitamines?
Wat is de functie van deze vitamines?
Wat zijn de verschijnselen bij een tekort aan deze vitamines?

3. Vitamine B6

1. Overzicht van in vet oplosbare vitamines: vitamine A, D, E en K

In onderstaande tabel wordt weergegeven welke voedingsmiddelen rijk zijn aan vitamines, wat de functie is van de verschillende vitamines en welke verschijnselen er optreden bij een tekort.

In vet oplosbare vitamines	Bronnen	Functie in ons lichaam	Verschijnselen bij een tekort
Vitamine A(retinol)	Margarine, halvarine, bak-, braadproducten, (half)volle melk, kaas, roomboter, ei, vlees, lever, leverpastei, leverkaas en vette vis	betrokken bij de weerstand, wordt wel het anti-infectie vitamine genoemd. Speelt een rol bij een normale groei, goed kunnen zien, (gezichtsvermogen) gezonde huid, haren en tandvlees	Nachtblindheid, groeistoornissen, verminderde weerstand tegen infecties, ontstekingen, blindheid
Provitamine A (b�ta-caroteen)	Oranje stof die voorkomt in fruit, melk, boter, kaas, eieren en groenten als paprika, tomaat en worteltjes	Het lichaam kan caroteen omzetten in vitamine A. Antioxidant, rol bij weerstand	Geen
Vitamine D(calciferol)	Volle melk(producten), boter, margarine, halvarine, bak- en braadvet, vette vis, vlees, eieren en lever.
Vitamine D wordt met zonlicht aangemaakt in de huid.	Nodig voor het vastleggen van calcium en fosfor in botten en tanden. Bevordert opname van calium uit de voeding. Helpt bij de opbouw van botten en gebit. Nodig voor goede weerstand.	Botafwijkingen bij kinderen(rachitis, ofwel Engelse ziekte),osteomalacie (brosse botten) en osteoporose (botontkalking) bij volwassenen
Vitamine E(tocoferol)	Plantaardige oli�n, halvarine, margarine, volkoren graanproducten, eieren, lever en noten	Helpt de vorming en werking van rode bloedcellen, spier- en andere weefsels, rol bij de weerstand, antioxidant.	Aftakeling en verlies van spierweefsel, zenuwaandoeningen (polyneuropathie), bloedarmoede (hemolytische anemie)
Vitamine K(naftochinon, fylloquinon, menaquinon)	Groene bladgroente (spinazie), boerenkool en andere koolsoorten, broccoli en lever. Vitamine K wordt ook door darm- bacteri�n zelf in ons lichaam gemaakt.	Nodig voor normale bloedstolling en botvorming	Bloedingen, vooral bij pasgeborenen door gestoorde bloedstolling.

2. Overzicht van in water oplosbare vitamines: vitamine B1, B2, B3, B5, B6, biotine, B11, B12 en Vitamine C.

In onderstaande tabel wordt weergegeven welke voedingsmiddelen rijk zijn aan deze vitamines, wat de functie is van de verschillende vitamines en welke verschijnselen er optreden bij een tekort aan deze vitamines.

In water oplosbare vitamines	Bronnen	Functie in ons lichaam	Verschijnselen bij een tekort
Vitamine-B-complex
Vitamine B1(thiamine)	Volkoren graanproducten, brood, aardappelen, varkensvlees, vleeswaren, groenten, peulvruchten, zilvervliesrijst, EverGreen en FruitKick	Vitamine B1 is nodig voor het vrijmaken van energie uit glucose. Omzetten van brandstoffen in energie. Wanneer er meer koolhydraten in de voeding zijn, is er meer vitamine B1 nodig. Nodig voor overdracht van prikkels van zenuwen naar spieren.	Prikkelbaarheid, moeheid. Zenuwstoornissen (neuropathie), zoals beri beri.
Vitamine B2(riboflavine)	Melkproducten, volkoren graanproducten, aardappelen, vis, fruit, vlees en vleeswaar, groene groenten, eieren en peulvruchten.	Vitamine B2 is nodig voor het vrijmaken van energie uit koolhydraten, eiwitten en vetten. Is tevens nodig voor een goede verwerking van eiwitten in ons lichaam, goed zenuwstelsel en een gezonde huid.	Afwijkingen aan slijmvliezen en huid. Huidafwijkingen aan mond en neus. Oogontstekingen.
Vitamine B3(niacine/ nicotinezuur)	Vlees, vis, tarwe, volkoren graanproducten, noten en pindakaas	Vitamine B3 is nodig voor een goede stofwisseling en afgifte van energie uit brandstoffen. Het bevordert tevens de werking van het zenuwstelsel.	Aandoeningen aan de zenuwen, diarree, huidontsteking (dermatitis).
Vitamine B5(pantotheenzuur)	Aardappelen, eieren, lever, melk, vlees en vis	Vitamine B5 is nodig bij afbraak en opbouw van eiwitten, vetten en koolhydraten en bij de vorming van hormonen. Tevens is het nodig voor herstel van weefsels.	Ernstige pijn in de voeten of tenen, aandoening van de zenuwen en darmen.
Vitamine B6(pyridoxine)	Aardappelen, banaan, vis, lever, noten, vlees, volkoren graanproducten, FruitKick, EverGreen en MilkBreak	Vitamine B6 is essentieel voor het juiste verbruik van eiwitten. Het bevordert de vorming van rode bloedcellen en verbetert de werking van het zenuwstelsel.	Aandoeningen aan de zenuwen, bloedarmoede, spiersamentrekkingen, slapeloosheid, huidafwijkingen, verminderde weerstand.
Biotine	Eieren, lever, melk, noten en sojabonen	Biotine is betrokken bij de vorming van vetzuren, de energievoorziening en het in stand houden van een gezonde huid en haren.	Veranderingen in de huid, haarverlies, anorexia, depressie.
Vitamine B11(foliumzuur)	Broccoli, volkoren graanproducten, eieren, lever, spinazie, spruitjes en vlees	Foliumzuur is betrokken bij de vorming van rode bloedcellen. Het verlaagt het risico op een open ruggetje bij ongeboren baby's. Nodig voor de vorming van erfelijk materiaal (DNA). Kan bijdragen aan verlaagd risico op hart-en vaatziekten.	Algehele zwakte, depressie, bloedarmoede (megaloblastaire anemie), geboorte-afwijkingen of spontane abortus.
Vitamine B12(cobalamine)	Eieren, kaas, kwark, lever, melk, vis en vlees	Vitamine B12 is nodig voor de vorming van rode bloedcellen en voor een goede werking van het zenuwstelsel. Het werkt samen met foliumzuur.	Bloedarmoede (pernicieuze anemie), geheugenverlies, dementie.
Vitamine C (ascorbinezuur)	Aardappelen, groenten (met name koolsoorten, tomaten en paprika),fruit (met name aardbeien, kiwi, zwarte bessen en citrusfruit)	Vitamine C is belangrijk voor een goede weerstand. Daarnaast zorgt het voor gezonde botten, tanden en bloedvaten. Vitamine C beschermt als antioxidant het lichaam tegen vrije radicalen, samen met vitamine E. Tevens bevordert het de opname van ijzer.	Moeheid, prikkelbaarheid, verminderde weerstand tegen infecties, pijnlijk tandvlees, bloedingen en scheurbuik.

Voor informatie over vitamine D en K, zie website Het Voedingscentrum 'voeding van zuigeling en peuter' onder suppletie, pag. 28-31: Download PDF

Voor uitgebreide informatie over vitamine B6, klik hier door.

Voor meer informatie over vitamines en mineralen, zie website Voedingscentrum:
http://www.voedingscentrum.nl/EtenEnGezondheid/Voedingstoffen/vitamines+en+mineralen/

Bronnen:

Nederlandse Voedingsnormen 1989. Voorlichtingsbureau voor de Voeding, Den Haag, 1992.
Informatorium voor Voeding en Diëtetiek